10:51
Kim Anh Nguyễn
Ngôn ngữ và chiếc xe là chìa khoá khai mạc cho cuộc sống nơi xứ người, ngày nào còn chưa có hai thứ này thì bạn sẽ còn bế tắc…
Sau bài viết “ Người Việt sống khoẻ ở Houston “, tôi nhận được nhiều thư hỏi thăm. Nhận thấy nhu cầu tìm hiểu về đời sống hiện tại ở Mỹ nói chung và Houston nói riêng rất cao, do đó dựa theo một số thắc mắc của độc giả, tôi vậy tìm tài liệu để viết tiếp bài này.
Tuy rằng nội dung bài viết cũng chẳng có gì cao xa, to lớn như những bí quyết làm giàu, chỉ là một phần tri thức còng, nhưng có lẽ cần thiết với một số người đã hay đang có ý định qua giang sơn này sinh sống.
Những năm đầu (75-85), phần lớn người Việt Nam khi tới Mỹ đều được hội đoàn hay nhà thờ đứng ra bảo lãnh hỗ trợ, cũng như được hưởng quy chế khá cao, nhất là những gia đình có con em nhỏ dưới 18 tuổi. Khi đó họ chẳng cần phải lo lắng, cứ từ từ tìm hiểu, học hỏi để hội nhập, mọi thứ đã có chính phủ lo. Đến từ một giang sơn nghèo, nhu cầu vật chất cuộc sống còn ở mức tối thiểu, nên ai cũng chấp nhận với hiện tại, nhất là thời khắc đó, nhìn quanh người Việt ai cũng nghèo như nhau, chẳng ai giàu hơn ai để so sánh.
Đời sống ở đâu cũng vậy, phải đi làm mới có thu nhập trang trải cuộc sống hàng ngày. Hơn nữa nhu cầu vật chất theo cuộc sống càng ngày càng lên cao.
Ngày mới qua, chỉ ước ao có nhu cầu sống tối thiểu. Nhưng khát vọng con người là thăng tiến, người Việt cũng không ngoại lệ, nên sau nhiều năm hội nhập, cuộc sống người Việt ở hải ngoại đã không còn xa cách với người bản xứ, hay có thể có phần trội hơn. Vì người Việt vốn rất kiên trì chịu khó, cũng như bỏ công bỏ của nhiều để đầu tư cho học vấn con cái, nên sau nhiều năm, thành tựu của họ có thể nhìn thấy một cách rõ ràng, phải nói là đáng ái mộ.
Còn thành phần mới qua định cư sau này, hồ hết là ra đi theo quy chế di dân, cá nhân bảo lãnh, như ba má bảo lãnh cho con, anh em bảo lãnh cho nhau, chồng bảo lãnh vợ, nên chi điều kiện vật chất, thời gian tương trợ giúp đỡ có phần hạn chế hơn nhiều.
Song song, vào thời điểm hiện tại, cuộc sống ở Việt Nam đã cải thiện hơn xưa. Có những bạn đang có cuộc sống tốt, có nhà (do bác mẹ để lại), có việc làm ổn định, hàng tháng (hay đôi khi) được thân nhân nước ngoài hỗ trợ một vài trăm đô la, có thể rất giàu hoặc không giàu, nhưng ít ra cũng có cuộc sống khoan thai. Do đó có hoài vọng rằng đi ra nước ngoài để có cuộc sống dễ dàng hơn, nhất là một cường quốc như nước Mỹ, và tiêu biểu là thấy Việt kiều hải ngoại nhiều người thênh thang áo gấm về làng.
Với nghĩ suy như vậy, nên không ít người qua tới đây, thiếu tri thức tối thiểu của cuộc sống hải ngoại, khi đối diện với khó khăn không lường trước đã không thích nghi được, dẫn đến suy sụp ý thức, bất đắc ý, than thân trách phận, có khi oán trách cả người đã bảo trợ họ sang, tại sao giàu vậy mà không lo cho họ một cuộc sống như họ muốn. Vì vậy cả người bảo trợ lẫn người được bảo trợ đã lâm vào cảnh khó khăn bứt rứt, tới lui lưỡng nan, nứt rạn tình cảm.
Ở bài viết này, tôi xin đưa ra những bước ép phải có của cuộc sống mới, mà bạn cần phải vượt qua, nếu muốn tái định cư ở một sơn hà xa lạ, mọi thứ từ tiếng nói cũng như cách sống hoàn toàn dị biệt.
Sau khi đặt chân đến xứ Mỹ, người nhà (người bảo trợ) sẽ mất vài ngày đưa bạn đi làm giấy má, hợp lệ hoá cần thiết cho cuộc sống du học Mỹ , như thẻ căn cước, thẻ y tế, xin nhập học cho bọn trẻ.
Dưới đây là những lợi quyền bạn được hưỡng từ chính phủ:
- Các cháu dưới 18 tuổi sẽ vào học trường tiểu học và trung học gần nhà. Có xe bus đưa rước đi về hai bận, ăn trưa miễn phí ở trường. Có thể được cho vào lớp đặc biệt thời kì đầu để củng cố Anh ngữ. (Nhớ đem theo đầy đủ học bạ ở bên Việt Nam, và cần dịch sang tiếng Anh)
- Các cháu trên 18 tuổi có thể ghi danh nhập học ở trường cao đẳng địa phương với tên gọi là Community College. Ở đó bạn có thể học tiếng Anh và chọn một nghề nào đó làm kế sinh sống trong mai sau. Tùy theo gu và trình độ, bạn có thể chuyển tiếp lên trường đại học 4 năm để lấy bằng cử nhân.
Nếu bạn không có thu nhập, hoặc thu nhập thấp, thì tất cả miễn phí. Hầu hết ai cũng được chính phủ tài trợ (xin học bổng), đây là lợi quyền chung cho mọi công dân Mỹ.
Ngoài tiền học phí, sách vở do chính phủ giúp, miễn hoàn trả, nếu đủ điều kiện, bạn có thể nộp đơn vay tiền từ chính phủ, giúp hỗ trợ sinh sống để có thể học toàn thời kì.
- Trẻ con dưới 18 tuổi, người già trên 65 tuổi được trợ cấp y tế toàn phần của chính phủ (medicaid), và còn có thể xin thêm được food stamps (trợ cấp thực phẩm).
- Những người trên 18 tuổi hoặc dưới 65 tuổi, thu nhập thấp sẽ xin được trợ cấp y tế bán phần của chính phủ, như ở Texas có chương trình Gold card mà người Việt mình hay gọi là thẻ vàng. Mỗi tiểu bang có những chương trình và tên gọi khác nhau. (Những người mới nhập cư, hầu hết đủ điều kiện được hưởng vì chưa có thu nhập).
Người bảo trợ, hoặc cho gia đình bạn ở tạm nhà họ một thời gian ngắn cho đỡ tốn kém, hoặc tìm mướn dùm bạn một căn nhà (mắc rẻ tùy theo khả năng) và từ đây sẽ bắt đầu hành trình gian khổ, tự túc tự cường của chính bạn.
Nếu bạn có vốn mang theo, có tiền sống một thời kì không đến nỗi cùng quẫn, thì lúc này bạn nên tranh thủ học tiếng Anh, cho dù không cần nhiều, nhưng chí ít nghe được, nói được chút đỉnh để kiếm việc làm, vì dễ thường họ mướn bạn vào làm, còn phải mướn thêm người thông dịch?
Một điều cấp bách khác là phải học tài xế. Nhờ người nhà kiếm mua một chiếc xe, mới cũ mắc rẻ tùy khả năng. Đây là chuyện ép (nếu không có tiền, bạn cũng phải thương lượng với người thân để hỏi mượn, sau này sẽ hoàn trả). Quỹ thời kì ở nước ngoài rất eo hẹp, không ai có thể đón đưa bạn mỗi ngày đi và về.
Tiếng nói và chiếc xe là chìa khoá mở màn cho cuộc sống, ngày nào còn chưa có hai thứ này thì bạn sẽ còn bế tắc.
Trường hợp bạn không có tiền mang theo, tức thị vô sản, thì chẳng thể phân vân. Bạn phải ưng bất cứ việc làm nào (đương nhiên là lương thiện), dù là những việc làm bộ hạ khó nhọc, những việc không cần chất xám, để kiếm tiền trang trải cuộc sống gia đình.
Người bảo trợ, họ có thể tự nguyện giúp bạn thời gian đầu trong khả năng, nhưng họ không có bổn phận phải nuôi bạn và gia đình bạn. Hoặc dù họ có muốn, đôi khi cũng không đủ khả năng, vì số phí này không phải là con số nhỏ.
Còn việc làm ở xứ người trong trường hợp bạn là người mới ở đất nước này sẽ như thế nào? Cũng không khó hiểu, này nhé:
Cứ mường tưởng, một người mới nhập cư đi xin việc làm: không nói, không nghe được chủ muốn nói gì, kinh nghiệm nghề không có, thỉnh thoảng cũng đã có tuổi, sức khoẻ không còn sung mãn… quờ quạng là con số không, không khác đứa bé còn đang lẫm chẫm tập đi, thì bạn sẽ làm được những gì, ngoài những việc không ai muốn làm mới tới tay mình.
Vậy thì sao? Có hai trường hợp:
1. Bạn là người năng động, tự tin:
Tôi bằng lòng vì tôi biết, với tôi đây chỉ là nhất thời. Một thời kì nữa, khi quen cuộc sống ở đây, rành đường xá, tiếng Anh giỏi, tôi sẽ tìm một việc làm khá hơn, hợp với khả năng hơn.
Với tôi, đều quan trọng hơn cả là môi trường, điều kiện sống tốt cho tương lai, sự phát triển của các con. Tôi tin với khả năng của mình, tôi chấp thuận dấn thân.
2. Bạn không chấp nhận được thực tại:
- Lỡ ôm một mộng ảo thiên đàng.
- Từng nghe cuộc sống du học Mỹ khó nhọc, mà không mường tượng được tới mức này.
- Ở Việt Nam tôi sướng gấp mấy lần, công việc cũ nhàn hạ, bác ái viên, tội gì mà. Mang tiếng qua Mỹ mà tôi phải làm những chuyện nặng nhọc, như làm tiệm phở, làm chợ, giữ trẻ em.
- Nhìn chung quanh, thấy người qua trước ấm no, trong khi tôi phải làm việc thuộc hạ như thế này, thật là mất mặt, biết vậy tôi không đi.
Hay thậm chí có bạn nằng nặc đòi quay về Việt Nam! Đó là những trường hợp tôi thấy đang xảy ra rất nhiều.
Mỗi lần quyết định đi hay ở đều không phải chuyện đơn giản. Ngoài chuyện tốn kém tiền nong, thời giờ, còn có cụ tình cảm của nhiều người thân. Trong phạm vi bài viết ngắn này, tôi chỉ có mục đích phần nào giúp cho bạn hiểu rõ con đường trước mặt, để có một quyết định sáng suốt nhất.
Những người Việt tha hương từ nhiều năm trước, họ không có lựa chọn nên dù thế nào cũng cắn răng dấn thân, cương quyết đạp đổ mọi trở ngại. Nhờ vậy, có thể nói gian khổ họ sang, nhất là tinh thần, gấp vạn lần hoàn cảnh ngày nay của các bạn, nhưng họ đã vượt qua và thành công.
Còn hiện tại, bạn có lợi thế hơn nhiều. Bạn có người nhà bên cạnh hướng dẫn trong cuộc sống mới, có chút tiền mang theo. Cộng đồng Việt Nam hải ngoại đã vững mạnh. Về tinh thần, bớt được nhiều cảm giác đơn độc lạc điệu. Tuy nhiên, thời nào cũng có những việc bạn phải tự làm. Đó là thế phấn đấu, việc này không ai có thể làm thay thế bạn được.
Tôi hy vọng những thành tựu sang giàu của người đi trước sẽ là động lực cho bạn dấn thân, chứ đừng lấy đó so sánh, phân bì để rồi thay vì dấn thân tiến bước, bạn trở nên thất chí, than thân trách phận, dùng ánh mắt cay đắng nhìn đời.
Tôi đã chứng kiến không ít người là nạn nhân của nhân sinh quan sai trái này. Hãy nhớ những người thành công hiện thời, họ cũng phải qua một thời gian dài phấn đấu, không khác gì bạn hiện giờ. Hay có khi còn khổ hơn bạn bây chừ nữa.
Còn nếu bạn đọc xong bài viết này, đã có chút khái niệm, thấy rằng hoàn cảnh mình ở Việt Nam tốt hơn, thì tôi khuyên bạn nên ở lại nước mình, đừng đi làm chi cho phí thời giờ, tốn tiền và tốn công người bảo trợ.
Nước Mỹ chưa bao giờ tự phong tổ quốc này là thiên đàng, chỉ là từ những cảm nhận của một đại phần lớn nào đó, ưu ái mến tặng cho nó mà thôi. Thiên đàng hay địa ngục là do từng trường hợp cá nhân, đừng ngốc nghếch hoá quá, để rồi thất vọng.
Theo quan điểm của riêng tôi, đất Mỹ không là thiên đường một cách huyền hoặc, xa xăm. Đất Mỹ cũng có ưu, có khuyết, và nhiều mặt tầm thường như mọi nước khác. Có đều tôi có thể khẳng định, nơi chốn này cho bạn và nhất là giới trẻ rất nhiều thời cơ để tiến thân. Chỉ là bạn có chịu nắm lấy hay không mà thôi!
Tôi biết bài viết này chỉ đúng trong một khuôn khổ nhỏ nào đó, không phản ánh được vớ. Nếu không phải trong trường hợp mình, cứ xem như đọc một chuyện tầm phào. Cám ơn bạn.